Aanleiding voor de training was een vraag van ds. Ellen Peersman, classispredikant van de classis Groningen-Drenthe. Binnen haar classis werken gemeenten steeds vaker samen in zogenoemde regiogemeenten: meerdere kerken die samen één kerkenraad vormen. 

Zo’n regiogemeente wordt vaak bediend door een team van voorgangers. Sommige voorgangers zijn nieuw in het team, anderen waren al verbonden aan één van de gemeenten die nu samen verdergaan. Juist in deze nieuwe samenstellingen is goede teamvorming van groot belang. 

Zorgvuldig opgebouwd trainingsaanbod 

Het team Permanente Educatie van de dienstenorganisatie heeft samen met een ervaren teamcoach een teamontwikkeltraining ontworpen. Dat heeft geleid tot een zorgvuldig opgebouwd aanbod, bestaande uit: 

• vier trainingsdagen, verspreid over minimaal acht maanden;
• intervisiemomenten om het geleerde vast te houden, te verdiepen en ruimte te bieden voor vragen of nieuwe praktijksituaties;
• een jaarlijkse terugkomdag. 

Investeren in gezonde samenwerking 

De training helpt voorgangersteams om een stevige basis voor samenwerking te leggen. Door elkaar beter te leren kennen en verwachtingen uit te spreken, ontstaat meer duidelijkheid en vertrouwen. Er is aandacht voor rollen, verantwoordelijkheden en goede communicatie, zowel binnen het team als met de kerkenraad. Ook leren teams omgaan met verschillen, grenzen en gezamenlijke doelen, zodat zij sterker en met meer plezier kunnen samenwerken. 

Ook voor bestaande teams 

Start jullie team als nieuw team van voorgangers in een (regio)gemeente? Dan is deze training een waardevolle investering in een gezonde en vruchtbare samenwerking. Ook bestaande teams die willen groeien in samenwerking of tegen knelpunten aanlopen, kunnen baat hebben bij begeleiding door een teamcoach. 

Meer informatie 

Voor meer informatie of aanmelding voor de training teamvorming, of voor vragen over teamcoaching, kan contact worden opgenomen door een e-mail te sturen naar werkbegeleiding@protestantsekerk.nl. 

Met Pinksteren vieren we dat Gods goede nieuws de wereld over ging en toegankelijk werd in alle talen. Nog steeds trekken mensen uit alle landen en van alle leeftijden zich op aan die eeuwenoude boodschap van hoop. Daarom is Pinksteren een feest van hoop!

Symbolische bloemschikking

Voor deze feestelijke viering is een symbolische bloemschikking gemaakt die het thema helemaal laat spreken. Deze kun je zelf ook maken. Hiervoor is een handige werkbeschrijving, die je via deze link kunt downloaden.

Samen met de prachtige bloemen in allerlei kleuren staat de groene boog symbool voor de hoop, vol verwachting voor de toekomst. In de regenboogkleuren wordt Gods belofte zichtbaar, waarbij de rode Gloriosa de boog in vuur en vlam lijkt te zetten. De aanwezigheid van de Heilige Geest is verbeeld met de Scabiosa bloem (paarse duifkruid).

Download de werkbeschrijving

Volgens de synode is dit nodig in een kerk waarin gemeenten zich bevinden in verschillende seizoenen met elk hun eigen bestuurlijke uitdagingen, zodat we lokaal voluit kerk kunnen zijn, en daar kunnen zijn waar Jezus is. 

Kaders voor gemeenten

De notitie beschrijft een zelfstandige vorm van gemeente-zijn (‘de gemeente’) en één andere vorm, een onzelfstandige vorm om een gemeenschap/vierplek te vormen. In de notitie staan mogelijke kaders voor de gemeente en de gemeenschap/vierplek, bijvoorbeeld over het aantal ambtsdragers, de verantwoordelijkheid voor de  gemeenschap/vierplek en de mogelijkheid tot het vormen van een apart diaconie of college van kerkrentmeesters. 

Vanuit de synode kwamen aandachtspunten naar voren, zoals de vraag hoe governance en toezicht geborgd blijven bij kleinere kerkstructurenVerder lezenLichter op pad. Daarnaast moet dit besluit volgens de synode niet de prikkel tot samenwerking wegnemen. Deze vragen worden meegenomen in de verdere verkenning. 

Noodzakelijke tussenstap

De synode stemde in met het besluitvoorstel om het Generaal College voor de Kerkorde (GCKO) te vragen of en hoe de voorstellen in de notitie kunnen gaan passen binnen het kerkmodel en de kerkorde. Het advies van het GCKO vormt een noodzakelijke tussenstap voordat de synode verder kan beraadslagen. 

Hulpmiddel voor profielkeuze

Het nieuw ontworpen hulpmiddelVerder lezenHulpmiddel kan uitkomst bieden bij keuze tussen predikant, pastor of kerkelijk werker bij het bepalen van het profiel voor een vacature werd gepresenteerd. Dit hulpmiddel helpt kerkenraden bij het maken van een afgewogen keuze tussen het beroepen van een predikant of een predikant-pastor. Na een pilotfase in acht gemeenten concludeerden de projectgroep en de speciaal aangestelde synodale begeleidingscommissie dat het hulpmiddel naar behoren functioneert. Het is primair een gespreksinstrument: het helpt kerkenraden hun context en behoeften scherper te verwoorden en een weloverwogen profielkeuze te maken in samenspraak met de classis.

De synode nam kennis van de eindrapportage. Synodeleden plaatsten daarbij kanttekeningen, onder meer omdat het hulpmiddel zelf nog niet ter inzage lag. Ook werd de zorg geuit dat financiële overwegingen in de praktijk een grotere rol kunnen spelen bij profielkeuzes dan inhoudelijke. Er is een commissie ingesteld die de gewenste en mogelijke ongewenste neveneffecten zal bewaken. Na vijf jaar volgt een definitieve evaluatie. Scriba Kees van Ekris benadrukte dat het hulpmiddel vooral bedoeld is om het juiste gesprek in de gemeente te voeren en dat het de beroepingsprocedure een kwalitatieve impuls en nieuw elan kan geven.

Na een intensief gesprek besloot de synode de ontwikkeling en monitoring van het hulpmiddel voort te zetten.

Kerkordewijzigingen in eerste lezing

Naast het hulpmiddel behandelde de synode een uitgebreid pakket aan kerkordewijzigingen, opgesteld door het generaal college voor de kerkorde. De introductie van het profiel predikant-pastor vraagt om aanpassingen in tal van ordinanties, onder meer rond het beroepingswerk, de opleiding en toelating, en de positie van kerkelijk werkers. De synode heeft de voorstellen punt voor punt doorgenomen en weloverwogen keuzes gemaakt. De wijzigingen worden ter consideratie naar gemeenten gestuurd, waarna de definitieve vaststelling in tweede lezing aan de orde komt.

Beide dossiers maken deel uit van de bredere ambtsdiscussie die de Protestantse Kerk al enkele jaren voert over de inzet van verschillende werkers in gemeenten en kerk.

• Mr. T. Tanghe als voorzitter van het generaal college voor de behandeling van bezwaren en geschillen (GCBG)
• Dhr. prof. dr. M.J. de Jong als hoogleraar Oude Testament aan de Protestantse Theologische Universiteit (PThU) 
• De heer A.J. Heitink RA als lid van de Raad van Toezicht van de Protestantse Theologische Universiteit (PThU).

Daarnaast is mw. M.M.C. van der Wind-Baauw herbenoemd als lid van de Raad van Advies voor het Gereformeerd Belijden (RAGB). 

Volgens het rapport van het generaal college voor de behandeling van beheerszaken (GCBB) staat de Protestantse Kerk in Nederland voor een aantal richtinggevende keuzes, waaronder:

• Functie van kerkelijk stamvermogen - richting geven aan de normatieve vraag: welke rol speelt vermogen in een krimpende kerk. Is het een continuïteitsbuffer, missionair kapitaal, solidariteitsinstrument of een combinatie daarvan?
• Centrale versus lokale ondersteuning - keuze maken of centrale en/of regionale ondersteuning op classisniveau mee moet krimpen met de afnemende bestuurskracht of juist selectief versterkt moet worden om lokale kwetsbaarheid op te vangen.
• Kerkgebouwen als landelijk beleidsdossier - het kerkgebouwenvraagstuk expliciet positioneren als landelijke beleidsprioriteit met samenhangende kaders en strategische regie bij afstoting en herbestemming. 

Grenzen stellen?

Voor Tonny Dekker, voorzitter van het GCBB, is de kernvraag of we grenzen durven te stellen. “Grenzen stellen aan wat lokaal nog draagbaar is, grenzen aan vrijblijvendheid en grenzen aan het steeds opnieuw uitstellen van noodzakelijke keuzes. Want juist daar ligt de spanning van dit moment. Terwijl wij aan de ene kant rijkdom tonen en vertrouwen op lokale kracht, zien wij aan de andere dat uitstel, vrijblijvendheid en gebrek aan regie de samenhang en legitimiteit van het geheel onder druk zetten. Het is die spanning die vraag om helderheid, moed en om gezamenlijke richting.” 

In de reactieronde geven synodeleden aan dankbaar te zijn voor dit heldere rapport. Er werden her en der wat verhelderingsvragen gesteld, maar de discussie ging vooral over het pleidooi van Tonny Dekker om na te denken over doorzettingsmacht en heldere kaders. Dekker: “Kaders zijn nu een beetje schimmig. Doorzettingsmacht is een beetje omvloerst. Dat werkt niet lekker.” 

Toch ligt die nadruk op doorzettingsmacht bij de synodeleden gevoelig. Zo gaf ds. Huizer (classis Groningen-Drenthe) aan dat hij doorzettingsmacht vooral ziet als als noodoplossing. “Voer vooral eerst het gesprek met elkaar en gebruik eventuele doorzettingsmacht alleen als de dialoog niet werkt.” 

Bedoeling rapportage

Daarnaast waren er vragen over wat de bedoeling van de presentatie was. In eerste instantie zat er namelijk geen besluitvoorstel bij. Via een motie van een aantal synodeleden werd er alsnog een besluitvoorstel voorgelegd aan de synode. Het moderamen besloot deze motie over te nemen. Preses Trijnie Bouw lichtte dit besluit van het moderamen als volgt toe: “We hebben ons als synode voorgenomen om niet mee met losse zwerfkeien te werken, maar te zorgen dat er duidelijk samenhang is tussen de verschillende projecten. Dit rapport helpt daarbij, zekerk als we het in lijn brengen met de projecten Lichter op Pad, Kerkbreed Gesprek en de totstandkoming van het integrale beleidsplanVerder lezenEén beleidsplan voor de Protestantse Kerk. 

Wat doet het GCBB? 

Het GCBB is in 2018 ingesteld door de generale synode en heeft vier kerntaken:  

• het opstellen van regelgeving voor financieel beheer van gemeenten, diaconieën en classes; 
• toezicht houden op de uitvoering door de classicale colleges (CCBB's);
• financiële rapportage aan de generale synode en 
• advisering aan de kleine synode.  

In de praktijk werkt het GCBB nauw samen met de classicale colleges door heel Nederland. Die beoordelen jaarrekeningen, begeleiden gemeenten bij meerjarenbegrotingen en signaleren tijdig financiële risico's. Het digitale systeem FRIS vormt daarbij de ruggengraat.  

De meerwaarde voor gemeenten 

Voor lokale gemeenten is het GCBB meer dan een toezichthouder op afstand. De classicale colleges zoeken steeds vaker proactief contact via bezoeken en samenwerking in classisteams. Gemeenten waarderen dit: het biedt houvast nu bestuurskracht afneemt en regelgeving vanuit de overheid complexer wordt. Het GCBB werkt daarom aan vereenvoudiging van richtlijnen en betere ondersteuning bij FRIS. 

Jessica Braakman is docent en vakcoördinator van de faculteit der Gedrags- en Bewegingswetenschappen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Daarnaast is zij ouderling van de Hervormde Gemeente Den Ham.  

Marcel Uijl is in het dagelijks leven freelance accountant. Daarnaast is hij penningmeester van de diaconie van de Hervormde Gemeente Rehoboth te Yerseke.  

Daarnaast is ouderling Leo Blees (1975) herbenoemd als moderamenlid. Hij was assessor III, maar wordt hiermee assessor I. Hij vervangt daarmee diaken Bianca Groen Gallant. Haar termijn als moderamenlid zit erop. 

Met deze benoemingen is het moderamen van de generale synode weer op volle sterkte. Het moderamen is belast met de dagelijkse leiding van het synodewerk. Het moderamen telt vijf leden en vergadert in principe eens in de twee weken. 

Alle plaatselijke gemeenten dragen jaarlijks bij aan de solidariteitskas. Een gemeente die financiële steun nodig heeft om een vernieuwend plan uit te voeren kan subsidie aanvragen bij de solidariteitskas.

Subsidiemogelijkheden

Gemeenten kunnen subsidie aanvragen voor samenwerkings- en revitaliseringskosten en fusieprocessen met andere gemeenten. Ook kan een bijdrage worden verstrekt in de kosten van nieuwbouw, verduurzaming, restauratie van een kerkgebouw of kerkorgel, als de gemeente hiervoor zelf niet voldoende financiële middelen heeft. 

Samen één gemeente, een eigen vierplek

Een voorbeeld van zo'n subsidie is de perspectiefsubside uit de solidariteitskas, die de protestantse gemeenten in Uden-Veghel en Cuijk aanvroegen toen in Cuijk de kerkenraad bijna ophield te bestaan. Dankzij de perspectiefsubsidie konden beide gemeenten een externe adviseur inschakelen die het samengaan begeleidde. Nu vormen Uden-Veghel en Cuijk samen één protestantse gemeenteVerder lezenSamen sterker: waarom twee protestantse gemeenten in Brabant kiezen voor één toekomst , met behoud van een eigen vierplek in Cuijk. Het samengaan bood nieuwe mogelijkheden: de gemeente kon weer een voltijdspredikant beroepen, waardoor er meer pastorale zorg gegeven kan worden en er meer aandacht voor de leden is.

Bestel de nieuwe flyer

Met de flyer informeer je gemeenteleden aan de hand van een voorbeeld over het doel en de noodzaak van een bijdrage aan de solidariteitskas. Bestel de flyer voor 2026 gratis via de webwinkel van de Protestantse Kerk.

Bestel de flyers

Tijdens een feestelijke bijeenkomst en diner in de Joriskerk in Amersfoort ontving YNGbelieve OnTrack de hoofdprijs van 15.000 euro. Volgens de jury is OnTrack een vernieuwende en broodnodige beweging die jongeren helpt hun weg te vinden in geloof, identiteit en mentale gezondheid. 

Van zoeken naar ontmoeten 

In een tijd waarin veel jongeren te maken hebben met eenzaamheid, prestatiedruk en identiteitsvragen, laat YNGbelieve OnTrack jongeren ervaren dat ze het niet alleen hoeven te doen. Het verbindt hen met echte mensen, geloofsgemeenschappen en plekken waar ze gezien en gehoord worden. Door geloof en hulp dichtbij en toegankelijk te maken, doorbreekt OnTrack individualisme en eenzaamheid. Zo groeit sociale cohesie en krijgt geloof een centrale plek in het dagelijks leven van jongeren. 

“We organiseren allerlei evenementen om tieners te helpen ontdekken hoe ze Jezus centraal kunnen stellen in hun leven”, vertelt Thijs, een van de initiatiefnemers. “We merken dat er veel nood is onder jongeren , en die komt vanzelf naar boven als je met hen spreekt over hun relatie met Jezus.” 

Centraal in dit initiatief staat de zogenoemde OnTrack Roadmap: een sociale kaart die jongeren verbindt met betrouwbare christelijke plekken, mensen en initiatieven, zowel lokaal als landelijk. Deze roadmap gaat verder dan alleen informatie: jongeren worden actief begeleid naar ontmoetingen, activiteiten en communities waar zij gezien en gehoord worden. 

“Jongeren delen soms dingen waar we echt iets mee moeten”, zegt Thijs. “We gaan met hen in gesprek en maken het concreet: wat is de volgende stap? We houden contact en blijven betrokken. Tegelijk helpen we hen om ook in hun eigen omgeving een plek te vinden waar ze verder kunnen groeien.” 

Verbinding, ook buiten evenementen 

De aanpak van OnTrack bestaat uit persoonlijke begeleiding, fysieke ontmoetingsplekken en een ethisch begrensde digitale tool (app). “Voor tieners met een hulpvraag wordt de drempel lager om naar ons toe te komen”, vertelt Pim. “Via hun telefoon kunnen ze op een veilige manier contact leggen.” Thijs: “Je ziet iets, het raakt je, en je kunt meteen via onze app in contact komen met de juiste vrijwilligers. Het is 24/7 beschikbaar en niet meer afhankelijk van alleen evenementen. Het is herkenbaar en veilig: een plek waar je je gezien voelt.” 

Erkenning en nieuwe mogelijkheden 

Volgens de Jongerenprijs-jury weet OnTrack het groeiende individualisme onder jongeren te doorbreken. Binnen een veilige omgeving is er ruimte voor open gesprekken over geloof, identiteit en mentale gezondheid. De prijs kwam voor het team als een grote verrassing. “Er waren zestig inschrijvingen, dus dat we winnen hadden we echt niet verwacht", zegt Thijs. We zijn ontzettend dankbaar, het voelt als erkenning.” 

Het prijzengeld wordt gebruikt om de digitale tool verder te ontwikkelen. “Het kost veel geld om dat goed te laten bouwen”, aldus Thijs. Volgens Pim is de prijs ook een bevestiging: “Eerst was er vooral verbazing en ongeloof, nu voelt het als: we zijn echt ‘on track’. Het mag verder groeien, zodat we nog meer tieners kunnen helpen. Wij worden gezegend om weer tot zegen te zijn.”  Ook binnen het team wordt het belang van hun werk sterk gevoeld. Tessa: “De investering in tieners is het meer dan waard. Het is zo belangrijk dat zij een plek hebben waar ze tot rust kunnen komen en goede gesprekken kunnen voeren.” 

De prijsuitreiking vond plaats tijdens een feestelijk diner in de Joriskerk in Amersfoort.

Overige prijswinnaars 

De tweede prijs (10.000 euro) ging naar The Safe Space Clubhouse van The Safe Space Club, een initiatief dat een veilige en laagdrempelige community biedt voor meisjes en vrouwen rondom thema’s als gezondheid, identiteit en herstel. 

De derde prijs (5.000 euro) werd toegekend aan de Ontbijtfiets Dak- en Thuislozen van Leeuwarden Kijkt Om. Jongeren delen hierbij twee ochtenden per week ontbijt uit aan dak- en thuislozen en leren zo om te zien naar kwetsbare stadsgenoten. 

De publieksprijs (2.000 euro) ging naar de jongerenvakanties van Dit Koningskind, dat groepsvakanties organiseert voor jongeren met een beperking, met aandacht voor ontmoeting, zorg en gemeenschap. 

Fonds Kerk en Wereld is een fonds binnen de Protestantse Kerk. Meer weten over het fonds en de subsidiemogelijkheden? Kijk op protestantsekerk.nl/kerkenwereld. 

Sionskerk Heerenveen

In de Sionskerk in Heerenveen hangt een bijzonder glas-in-loodraam. Het is gemaakt door Frits Klein (1924-2016), een schilder, beeldhouwer en glazenier uit Heerenveen. Het raam past goed bij het kerkgebouw, dat ontworpen is door architect W. Ingwersen (1926-2011). 

Het is een kleurrijk en modern werk. Het raam toont drie thema’s: Ellende, Verlossing en Dankbaarheid. Dit zijn de drie delen van de Heidelbergse Catechismus. Op het raam zijn vier half-abstracte figuren te zien. Ze bewegen zich door het beeld, roepend en zwaaiend met palmtakken.

Dankzij een erfenis kon het raam worden gerestaureerd. Zo blijft het werk van Frits Klein goed bewaard.

Napoleonskerkje St-Michielsgestel

In St-Michielsgestel staat een napoleonskerkje uit 1808. In 1986 zijn daar twee glas-en-loodramen ingebouwd. De ramen zijn in 1952 gemaakt door glazenier Frans Slijpers.  

Oorspronkelijk zaten de twee ramen, met elf andere ramen, in de kapel van het klein seminarie Beekvliet in St-Michielsgestel. Het seminarie werd in 1972 opgeheven door een terugloop van studenten. Het werd een gymnasium en verhuisde van gebouw. Het oude complex kwam grotendeels leeg te staan, in afwachting van een nieuwe bestemming.  

Na een grote brand in 1984 werden in de kelders van de ruïne een aantal glas-in-lood ramen aangetroffen. Uiteindelijk zijn de ramen aangeboden aan de protestantse gemeente. Zo konden ze voor de gemeenschap worden behouden.

Open Hof Rotterdam

De ramen in de Open Hof in de wijk Ommoord in Rotterdam zijn ontworpen door Eugène Terwindt en gemaakt door glazenier Gerard Jacobs. In tien delen wordt de aardbol in de ruimte uitgebeeld. De vier elementen aarde, water, lucht en vuur zijn er goed in terug te vinden. Wanneer de zon schijnt, wordt de kerkzaal gevuld met prachtige kleuren van het raam. ’s Avonds worden de ramen verlicht.

Kapel Overduin Katwijk aan Zee

Het verpleeghuis Topaz Overduin in Katwijk aan Zee heeft glas-in-loodramen met het thema geloof, hoop en liefde. Deze drie waarden zijn terug te vinden in de vorm van het kruis, anker en hart. Het kleurrijke geheel heeft een Katwijkse sfeer: duinen, strand, een meeuw (of duif) in de lucht. De beelden hebben ook een universele betekenis. Water, lucht, aarde en vuur zijn al heel lang de vier bouwstenen van alles wat bestaat.

De kapel van Overduin hoort bij de christelijke achtergrond van Katwijk. Iedereen is er welkom, welke overtuiging hij of zij ook heeft.

De Brug Bunnik

Rennie Sierts ontwierp dit glas-in-loodraam in Bunnik. Het raam toont de Stad van God, het visioen uit Openbaring 21-22:5. Deze stad staat voor het samenleven van mensen. Rondom de stad is de schepping te zien: lucht, wolken, water, planten en bomen.  

Gods aanwezigheid wordt uitgebeeld door drie tekens: 

• Het kruis: teken van lijden, geloof en verzoening, en het lijden in de wereld; 
• De duif: teken van de heilige Geest, vrede en inspiratie; 
• De vis: het Griekse Ichthus-teken, een kleine geloofsbelijdenis.

Grote- of Sint Janskerk Schiedam

Het glas-in-loodraam in de Grote- of Sint Janskerk in Schiedam werd geplaatst in 2025. Het raam verbindt Johannes de Doper met de Heilige Liduina. Het graf van Liduina is een belangrijke bedevaartsplek. Rechtsboven in het raam staat Johannes de Doper. Vanaf hem stroomt het water naar Liduina. Beneden is het gestold tot ijs. Liduina zou in de legende zijn gevallen op ijs. (Meer lezen over Liduina: Liduina van Schiedam - Wikipedia)

Petrakerk Veenendaal

In de Petrakerk in Veenendaal hangt een groot glas-in-loodraam. Het heet het Scheppingsraam en is ongeveer 9 bij 6 meter groot. Het raam is gemaakt in 1961 door Ditta Radstaak-Van den Bosch. Het verving waarschijnlijk gewoon glas dat in een muur aan een drukke straat zat.

Op het raam is Adam te zien met een navel. Als eerste mens op aarde zou hij geen navel hebben, toch is de afbeelding op het raam nooit aangepast.

De Verbinding Spijkenisse

Deze vier ramen staan in de stilteruimte van het gebouw De Verbinding in Spijkenisse. Het ontwerp is van Lenie van Well-Bergwerff. De ramen zijn in 2004 gemaakt door  glaskunstenaar Monique van Munster.  

De ramen beelden de vier coupletten van lied 701 uit, ‘Zij zit als een vogel’. De vier coupletten moeten naar joodse wijze van rechts naar links gelezen worden: ‘zij zit als een vogel’, ‘zij zweeft boven zee’, ‘zij danst in het vuur’ en ‘want zij is de Geest’.