Kerkvertegenwoordigers zijn kritisch op verharding asielbeleid

OPEN BRIEF

OVER DE ASIELWETTEN EN DE STRAFBAARSTELLING ILLEGAAL VERBLIJF

Den Bosch / Utrecht, 16 maart 2026 

Geachte leden van de Eerste Kamer der Staten-Generaal,

Binnenkort behandelt de Eerste Kamer twee belangrijke wetsvoorstellen: de Wet invoering tweestatusstelsel en de Asielnoodmaatregelenwet, inclusief de daarvan onderdeel uitmakende novelle aanpassing strafbaarstelling illegaal verblijf. Als vertegenwoordigers van de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland en de Protestantse Kerk in Nederland willen wij via deze open brief onze zorgen delen en onze bezwaren kenbaar maken.  

Zorgen over verharding 

De Wet invoering tweestatusstelsel en de Asielnoodmaatregelenwet zullen, als ze door de Eerste Kamer worden aangenomen, een aanzienlijke verharding van het asielbeleid tot gevolg hebben. In een eerder stadium heeft de Raad van Kerken in Nederland zijn zorg over deze verharding van het asielbeleid duidelijk verwoord in het document Maar wij geloven: geloven in tijden van verhardingWanneer we vreemdelingen als een bedreiging gaan zien, doen we niet alleen hen maar ook onszelf tekort. Wanneer angst en wantrouwen worden gevoed, verdort de gemeenschap. De verharding jegens de vreemdeling kan dan ook ieder van ons persoonlijk beschadigen, als wij onze harten verharden en hartelozer worden.   Onze zorgen over deze verharding van het asielbeleid zijn onverminderd groot en actueel. Vanuit de Bijbel voelen we ons geroepen de vreemdeling lief te hebben als onszelf (Leviticus 19, 34). In dit verband raakt ons niet alleen de verharding van het beleid. Wij zijn ook diep bezorgd over de verharding van het sentiment jegens vreemdelingen in onze samenleving. Wij merken in onze kerken de schok die het geeft, en de verontwaardiging wanneer in ons land een politieke atmosfeer ontstaat, waarin juist zo’n kwetsbare groep mensen opgejaagd wordt. Onze diaconieën en vele kerkleden zijn betrokken op allerlei plekken waar barmhartigheid en menselijkheid gezocht wordt, onze kerken zelf zijn zulke plekken. Daarom maken wij ons zorgen en uiten we die zorg aan u. Omdat we denken dat we bondgenoten zijn in onze cultuur: politiek, overheid, samenleving en kerken.  

Bezwaren tegen de strafbaarstelling 

Aan de asielwetten is tijdens de behandeling in de Tweede Kamer ook de zogenoemde ‘strafbaarstelling illegaal verblijf’ toegevoegd. Door die strafbaarstelling leiden de asielwetten niet alleen tot een verharding van het beleid, maar ook tot een aanscherping van de uitvoering. Door de criminalisering van onrechtmatig verblijf wordt ieder mens die zonder de juiste verblijfsdocumenten in ons land verblijft, pleger van een strafbaar feit en als zodanig dus tot crimineel gemaakt en als crimineel behandeld. Wij zijn van oordeel dat deze strafbaarstelling daarmee een fundamentele aantasting betekent van de onvervreemdbare waardigheid van iedere menselijke persoon. Als vertegenwoordigers van de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland en de Protestantse Kerk in Nederland willen we u graag laten weten, zwaarwegende bezwaren te hebben tegen deze strafbaarstelling van illegaal verblijf. De menselijke waardigheid is een essentieel onderdeel van de sociale leer en ethiek van onze kerkelijke tradities. Deze onvervreemdbare menselijke waardigheid is echter ook een belangrijke pijler van onze democratische rechtsstaat. De strafbaarstelling illegaal verblijf tast naar onze overtuiging daarmee ook de juridische waarden van onze democratische rechtsstaat aan.   

Haaks op de menselijke waardigheid 

Het bovenstaande komt direct voort uit een doorleefde praktijk. Vanuit kerkgemeenschappen en bij kerkelijke organisaties werken talloze vrijwilligers en beroepskrachten met statushouders, mensen zonder verblijfsdocumenten en slachtoffers van mensenhandel. Vanuit dit werk bereiken ons grote zorg en ongerustheid over de verwachte gevolgen van de Asielwetten, en in het bijzonder over de strafbaarstelling van onrechtmatig verblijf. Kerken fungeren in de praktijk als laagdrempelige en veilige plekken waar mensen ondersteuning zoeken, juist wanneer zij reguliere instanties mijden uit angst voor handhaving. De strafbaarstelling zet deze vertrouwensrelatie onder druk en vergroot de drempel om hulp te zoeken of signalen van uitbuiting, geweld of mensenhandel te delen. De strafbaarstelling illegaal verblijf staat dan ook haaks op de menselijke waardigheid. Zij bedreigt bovendien een essentieel maatschappelijk vangnet. Hoezeer kinderen in dit alles nog eens extra kwetsbaar zijn, werd recentelijk pijnlijk duidelijk gemaakt door de Nationale Kinderombudsvrouw, prof. dr. Margrite Kalverboer. In een interview in Trouw van 3 maart jl. zei zij het daarover:  Op het moment dat je illegaliteit strafbaar stelt, dan maak je van kinderen een soort onderduikers. Die kunnen zich niet meer laten zien. Je school wordt een plek waar je vader of moeder opgepakt kan worden. Medische zorg ga je mijden. Een kind weet: mijn ouders zijn er voor mij en zorgen voor mij. Die basale zekerheid staat op het spel.  Deze zorg klinkt ook door in de signalen die ons bereiken vanuit de opvanghuizen, inloopplekken, Wereldhuizen en al die andere vormen van ontmoeting en hulp, die mede vanuit onze kerkelijke gemeenschappen wordt geboden. Dit werk leert ons onder meer hoe enorm divers de groep mensen zonder papieren is en hoe uiteenlopend en verschillend de aanleidingen en achtergronden zijn van hun verblijf in Nederland. De werkelijkheid is veel gevarieerder en complexer dan velen vaak denken. De simpele criminalisering van illegaal verblijf berokkent onnoemlijke en onherstelbare schade aan de levens van heel veel mensen, die in kwetsbare omstandigheden al zoveel leed en tegenslag (hebben) moeten doorstaan.   

Onbarmhartige verscherping 

Vanuit een direct ervaren evangelische roeping openen kerken hun deuren voor mensen in moeilijke situaties. Vanuit diezelfde evangelische roeping openen velen hun harten voor mensen zonder papieren die met grote problemen kampen, financieel en fysiek, mentaal en menselijk. Die evangelische roeping horen zij bijvoorbeeld in deze bekende woorden uit Matteüs 25:  ‘Heer, wanneer hebben wij U hongerig gezien en U te eten gegeven, of dorstig en U te drinken gegeven?  Wanneer hebben wij U als vreemdeling gezien en opgenomen, U naakt gezien en gekleed?  Wanneer hebben wij gezien dat U ziek was of in de gevangenis zat en zijn we naar U toe gekomen?’ En de koning zal hun antwoorden: ‘Ik verzeker jullie: alles wat jullie gedaan hebben voor een van de geringsten van mijn broeders of zusters, dat hebben jullie voor Mij gedaan.’  De hierboven geciteerde tekst uit Matteüs 25 staat ook bekend als het evangelie over de ‘werken van barmhartigheid’. De tekst zegt ons dat menselijke waardigheid bij uitstek moet worden gezocht bij de geringsten van onze broeders en zusters. Het is daarom niet alleen vanwege de principiële aantasting van de onvervreemdbare menselijke waardigheid dat wij bezwaar maken tegen de strafbaarstelling. De signalen van mensen die vanuit barmhartigheid hun harten en deuren openen, versterken ons besef dat de strafbaarstelling een uiterst onbarmhartige verscherping betekent van een asielbeleid dat zich op zichzelf genomen toch al wordt verhard.   

Strafrechtelijke risico’s voor hulpverleners  

Voorts tekenen wij bezwaar aan tegen de strafbaarstelling illegaal verblijf, omdat hulpverleners nog steeds onderwerp kunnen worden van strafrechtelijk onderzoek en vervolging. Niet alleen door de Raad van State zijn er fundamentele bezwaren geuit tegen de inhoud en juridische argumentatieopbouw van de novelle. Door juristen en meer specifiek door advocaten en advocatenkantoren zijn gefundeerde bezwaren ingebracht tegen de novelle. In de brief over de strafbaarstelling van het bondgenootschap Stop de asielwetten aan de leden van uw Eerste Kamer d.d. 24 januari jl. worden deze bezwaren helder verwoord. We zijn ervan doordrongen dat het amendement over de strafbaarstelling expliciet bedoeld was om een ruimere inzet van het strafrecht ten aanzien van hulpverleningsorganisaties mogelijk te maken. We hebben er nota van genomen dat de indieners daarbij ook expliciet op kerken doelden (zie: Tweede Kamer, Verslag van een wetgevingsoverleg over de novelle aanpassing strafbaarstelling illegaal verblijf). En we concluderen dat de vragen en bezwaren, die door deskundigen tegen de novelle zijn ingebracht, voldoende aanleiding bieden tot gerede twijfel over de werkzaamheid ervan.  Naar onze overtuiging biedt de novelle aanpassing strafbaarstelling illegaal verblijf geen afdoende reparatie van de bedoeling en mogelijke werking van het aangenomen amendement. De novelle biedt bovendien onvoldoende basis voor een vertrouwen op de rechtsbescherming van de overheid. Wij vrezen dat hulpverleners en hulpverlenende organisaties, indien de Asielwetten worden aangenomen, in de toekomst niet gevrijwaard zullen blijven van strafvolging. En we spreken daarover als vertegenwoordigers van onze kerken grote bezorgdheid uit. Dit raakt ons als kerken in het hart van wie wij zijn. We merken in onze kerken dan ook de verontwaardiging hierover en het verzet.  

Afsluiting 

Door adviesorganen en uitvoeringsorganisaties van de Rijksoverheid zijn vele principiële en praktische bezwaren verwoord jegens de Asielwetten en meer specifiek jegens de strafbaarstelling illegaal verblijf. Groot is verder het aantal maatschappelijke organisaties dat bezwaren heeft uitgesproken. Bezwaren over rechtmatigheid, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid, bezwaren over proportionaliteit en effect.   Als vertegenwoordigers van de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland en de Protestantse Kerk in Nederland willen we met deze brief duidelijk maken, dat wij vanuit onze geloofsovertuigingen en christelijke waarden grote zorgen hebben over de verharding van het asielbeleid. Met betrekking tot de strafbaarstelling illegaal verblijf gaan we een stap verder: tegen deze maatregel tekenen we via deze brief bezwaar aan. Alles afwegende roepen wij u daarom op uw steun niet te geven aan deze novelle strafbaarstelling illegaal verblijf. Wij sluiten deze open brief af met een passage uit de encycliek van paus Franciscus uit 2021 over broederschap en sociale vriendschap, Fratelli tuttiMen zal nooit zeggen dat [migranten] geen mensen zijn, maar in de praktijk laat men met de besluiten en de wijze waarop ze behandeld worden, zien dat men hen als minder waardevol, minder belangrijk, minder menselijk beschouwt. Het is onaanvaardbaar dat christenen deze mentaliteit en houding delen door soms bepaalde politieke voorkeuren te laten prevaleren boven diepe overtuigingen van het eigen geloof: de onvervreemdbare waardigheid van iedere menselijke persoon ongeacht afkomst, huidskleur of religie, en de hoogste wet van de broederlijke liefde.    Met vriendelijke groet en hoogachting, 

Mgr. dr. G.J.N. (Gerard) de Korte bisschop van ’s-Hertogenbosch en referent voor Kerk en Samenleving  vanuit de Bisschoppenconferentie 

Ds. dr. C.M.A. (Kees) van Ekris   predikant en scriba van de Protestantse Kerk in Nederland 

Meer lezen:

Wat doet de Protestantse Kerk voor vluchtelingen?

 lees verder
 
Lianne van Jaarsveld-de Bruijne wordt interim-directeur van de dienstenorganisatie

Van Jaarsveld-de Bruijne brengt een brede bestuurlijke ervaring met zich mee vanuit organisaties waarin veel veranderingen plaatsvonden en vanuit haar vrijwilligersfuncties. Ze werkte de afgelopen jaren onder meer bij Rabobank Nederland, bij aaff. en bij PricewaterhouseCoopers. Vanaf oktober 2024 was ze werkzaam als interim-directeur Mens & Organisatie bij zorgverzekeraar VGZ. Lianne heeft een achtergrond in het strategisch Verandermanagement en HR.     Naast de dagelijkse leiding over de organisatie vraagt het moderamen haar te werken aan een toekomstgerichte dienstenorganisatie. Daarbij ligt de nadruk op herstel van een gezonde werkomgeving en het leggen van de basis voor een financieel gezonde organisatie.    lees verder
 
Bekijk een uniek online concert van hardstyle-dj Sefa

Geniet hier van een exclusief online klassiek concert van Sefa

Podcast 'Als alles duister is'

Hardstyle-dj Sefa komt in samenwerking met de Protestantse Kerk in Nederland met een podcastserie over het geloof en zijn leven in de hardstylewereld. Met vijf predikanten gaat hij in gesprek over grote levensvragen en zijn levensstijl.

Sefa Jeroen Vlaarkamp (24) is hardstyle-dj en christen. Sefa treedt op bij grote dancefestivals als Defcon.1 en begeeft zich daarmee in een omgeving die haaks lijkt te staan op de kerkelijke. Over of deze werelden met elkaar te rijmen zijn, praat hij met dominees Bert-Jan Mouw, Gerard van Zanden, René de Reuver, Pieter Veerman en Bart de Bruijn in de podcast ‘Als alles duister is’. 

Concerten

Naast deze podcastserie organiseerde de Protestantse Kerk in samenwerking met Nachtzon Media een reeks concertavonden met Sefa. Op 15-jarige leeftijd ontdekte Sefa via de barok de cantates van Bach. Door deze muziek ging hij zich ook verdiepen in de religieuze concepten waarover Bach componeerde. Tijdens deze avonden werd de muziek van Sefa verbonden met klassieke muziek en inhoudelijke gesprekken gevoerd aan de hand van de Heidelbergse Catechismus. 

Dit project wordt mede mogelijk gemaakt door fonds Kerk en Wereld.  lees verder
 
Help mensen in Libanon aan onderdak en eerste levenshulp 

Geef nu

Door het geweld in het Midden-Oosten zijn in Libanon in korte tijd honderdduizenden mensen hun huis ontvlucht. Gezinnen slapen op straat of zoeken wanhopig naar een veilige plek. Kerk in Actie helpt samen met lokale kerken met noodhulp, maar de behoefte is groot. 

“Mensen slapen op straat” 

“In Libanon zijn ongeveer 500.000 mensen hun huizen ontvlucht vanwege de oorlogsdreiging”, vertelt Wilbert, die namens Kerk in Actie in het land werkt. “De bombardementen hebben al honderden slachtoffers geëist, waaronder bijna 90 kinderen. Geen wonder dat mensen de oorlogsgebieden in het zuiden en de zuidelijke wijken van Beiroet ontvluchten.” 

Ongeveer 110.000 mensen verblijven in opvanglocaties die door de overheid zijn aangewezen. Anderen vinden tijdelijk onderdak bij familie of vrienden. Maar veel mensen hebben nergens om naartoe te gaan. “We zien dat hier om ons heen”, zegt Wilbert. “Er zijn mensen die nog geen plek hebben gevonden en nu noodgedwongen op straat leven.” 

Grote behoefte aan eerste levenshulp 

Veel gezinnen zijn halsoverkop gevlucht en hebben bijna niets kunnen meenemen. “Er is dringend behoefte aan noodhulp in de vorm van opvang, bedden, dekens, kleding en voedsel”, zegt Wilbert. “Samen met lokale partners helpt Kerk in Actie waar dat kan.” 

Kerken komen in actie 

Samen met kerken en partnerorganisaties ondersteunt Kerk in Actie mensen die alles zijn kwijtgeraakt. Zij zorgen voor onderdak, delen voedsel uit en verstrekken dekens, kleding en andere eerste levensbehoeften. Tegelijk blijft de hoop op vrede levend. “We hopen dat de strijdende partijen snel tot een vergelijk komen en een weg vinden om vreedzaam samen te leven, zoals dat in Libanon al eeuwenlang gebeurt”, zegt Wilbert. 

Help mee 

Juist nu is hulp hard nodig voor mensen die alles zijn kwijtgeraakt. Help mee en geef voor noodhulp in Libanon. Wellicht kun je als diaconie overwegen een (extra) collecte te organiseren of bij te dragen vanuit de reserves? Je kunt je gift voor het noodhulpprogramma van Kerk in Actie overmaken via rekeningnummer NL89 ABNA 0457 457 457 o.v.v. noodhulp. 

Geef nu

Voor diaconieën zijn een collecteafkondiging, kerkbladbericht en een collectesheet beschikbaar om de collecte onder de aandacht te brengen. 

 lees verder
 
Doe mee aan het kerkbrede gesprek over solidariteit en geld

Aanleiding is de onrust die ontstond rondom nieuwe regelingen voor het quotum en de Solidariteitskas. Uit de reacties van gemeenten bleek dat de zorgen verder gaan dan de regelingen zelf. De zorgen raken ook aan een dieper gevoel van onvoldoende vertrouwen in de landelijke kerk. De kleine synode besloot de regelingen in te trekken en riep op tot een breder gesprek

Dat gesprek vindt nu plaats en iedereen is welkom om mee te doen. 

Tijdens de kerkbrede bijeenkomsten krijgt u inzicht in de financiële stromen van de kerk en de dienstenorganisatie. Het onderlinge gesprek richt zich op de thema's: transparantie van geldstromen, de besteding van middelen en onderlinge solidariteit.

De bijdrage van ds. Kees van Ekris staat in het teken van 'common ground'. Waar vinden we gezamenlijke grond als het gaat om geld en goed? Hoe gaan we lokaal en landelijk om met tekort en gebrek? En tegelijkertijd: hoe delen we met elkaar en gunnen we elkaar iets? Hoe stimuleren we lef en creativiteit?

Naast de kerkbrede bijeenkomsten zijn er ook luisterrondes. Deze luisterrondes vinden plaats voorafgaand aan de regiobijeenkomsten van de VKB kerkrentmeesters. Tijdens deze bijeenkomsten staan we stil bij de vraag hoe nieuwe regelingen er eenvoudig en gedragen uit kunnen zien

Van harte welkom. Bekijk de data en locaties op de evenementenpagina: 

Kerkbreed gesprek – aanmelden Luisterronde – meer informatie 

 lees verder
 
Voor diaconieën: informatieavonden over Oekraïne

Tijdens de avonden staan we stil bij de uitdagingen waar mensen dagelijks mee te maken hebben, maar ook bij hoopvolle initiatieven waarin we samen met gemeenten door heel Nederland bij betrokken mogen zijn. 

Wat kun je verwachten? 

  • Informatie over de situatie in Oekraïne 
  • Persoonlijke verhalen uit het land 
  • Uitleg over de projecten van Kerk in Actie in Oekraïne en betrokkenheid vanuit de kerk in Nederland 
  • Ruimte voor vragen 
  • Moment van bezinning en gebed 

Data en locaties 

  • 7 april: Alpen aan den Rijn, Protestantse gemeente De Lichtkring , Amerikalaan 92 
  • 9 april: Beilen, Zalencentrum Het Valkenhof, Witte Valkenstraat 4 
  • 13 april: Rijssen, Kerkelijk centrum Sion, Johannes Vermeerstraat 2  
  • 14 april: Utrecht, Dienstenorganisatie Protestantse Kerk, Joseph Haydnlaan 2A 

De avond begint om 19.30 uur, inloop met koffie/thee, aanvang programma 19.45 uur. 

Aanmelden

Deze avond is voor diakenen, zwo-leden en iedereen die zich betrokken voelt en wil inzetten voor Oekraïne. Meld je hier aan. We hopen op een mooie avond van ontmoeting, betrokkenheid en verbondenheid. Je aanwezigheid wordt zeer gewaardeerd. Van harte welkom!  

Meld je aan

 lees verder
 
Gebed om vrede vanuit Beiroet

“Het is weer oorlog in het Midden-Oosten. Er is bijna geen land dat niet betrokken is. Hier in Libanon zijn er dagelijkse luchtaanvallen, vooral in het zuiden, de Bekaavallei en de zuidelijke wijken van Beiroet. Er zijn veel burgerslachtoffers te betreuren, waaronder veel kinderen. Duizenden mensen zijn hun huizen ontvlucht. 

Als werkers van onze Protestantse Kerk in Nederland en uitgezonden door Kerk in Actie en de GZB, zetten we ons werk hier zo goed mogelijk voort. We steunen onze partnerkerken in hun diaconale en pastorale werk. We bieden zelf pastorale, mentale en medische zorg, met name aan jonge mensen. We blijven ook werkzaam in het theologisch onderwijs. 

Onze partnerkerken in het Midden-Oosten vragen ons om gebed. Aartsbisschop Hossam Naoum (Anglicaans Diocees van Jeruzalem) schrijft: “We bidden God om bescherming voor de onschuldigen – de moeders, de kinderen, de ouderen – die zich in de vuurlinies bevinden. We weigeren om onze naasten als vijand te beschouwen.” 

De Secretaris-generaal van de Wereldraad van Kerken betuigt zijn solidariteit met alle mensen en kerken in de regio die getroffen worden door het opgelaaide geweld: 'We roepen politieke leiders op om terughoudendheid, verantwoordelijkheid en een hernieuwde inzet voor een vreedzame oplossing van conflicten te tonen. De weg voorwaarts moet er een zijn van de-escalatie, dialoog en respect voor de menselijke waardigheid. Geweld zal de toekomst van de regio niet veiligstellen; alleen rechtvaardigheid, verantwoording en aanhoudende diplomatieke inspanningen kunnen de basis leggen voor duurzame vrede.'” 

Wilbert van Saane en Mirjam Polak, Beiroet 

Bid mee

Liefdevolle en barmhartige God,  

U stelt ons aan om voor de tuin van uw schepping te zorgen, U lief te hebben boven alles en onze naaste als onszelf.  Maar wij staan elkaar naar het leven in uw Naam, en vertrappen het leven dat U ons vraagt te beschermen.  Heer, ontferm U.  

Nu in het Midden-Oosten de raketten weer suizen en drones brommen en onschuldig leven wordt beschadigd en wreed uitgerukt, erkennen wij het falen van de internationale gemeenschap:  we zijn niet bij machte het geweld en onrecht te stoppen.Christus, ontferm U.  

Daarom nemen we onze toevlucht tot uw genade en roepen uit: bescherm het leven van de onschuldigen en rechtvaardigen!  Spreek recht tussen de volken; vel uw oordeel over machtige naties,  zodat zij hun zwaarden omsmeden tot ploegijzers en hun speren tot snoeimessen. Heer, ontferm U.

 

Meebouwen aan een stabiele samenleving

Aan de Haigazian University in Beiroet worden studenten niet alleen academisch gevormd, maar ook geestelijk toegerust om bij te dragen aan de opbouw van een stabiele samenleving. Namens Kerk in Actie en de GZB verzorgt Wilbert van Saane lessen en is hij actief als studentenpastor, waarbij hij studenten ook pastorale begeleiding biedt.

Geef voor dit werk

 lees verder
 
Scriba Kees van Ekris over nieuw jaarthema: 'Als je diepgeworteld bent, kun je beweeglijk in de tijd staan'

Kees, als jij het hebt over het nieuwe jaarthema leg je vooral de nadruk op de ondertitel: ‘Kerk-zijn in het krachtenveld van Christus’. Kun je toelichten wat je daaronder verstaat? “De kerk is een plek waar je bij elkaar komt, waar je zingt, waar je voor elkaar zorgt. Dat is vaak heel gewoon, heel klein. Maar er is óók iets dat ons verbindt, dat ons aanspreekt, dat ons soms ontregelt. Dat is de Geest, die actief kan worden in dat samenzijn. Die kracht beweegt ons. Elke keer als we de Schriften openen, als we bij elkaar komen en bidden, begeven we ons in het krachtenveld van God. Als er gelezen wordt, gebeden, aan Tafel wordt gegaan, hopen we dat dát krachtenveld zich activeert. 

“Elke keer als we de Schriften openen, als we bij elkaar komen en bidden, begeven we ons in het krachtenveld van God.”

Dat krachtenveld maakt dat er ook in een gemeenschap die op het eerste oog heel gewoon of heel klein lijkt, diepte zit. Naar die diepgang verlangen we. In de kerk kun je iets ervaren van de kracht van woorden, van de gemeenschap, van Christus. Van dat mysterie mogen we ons steeds opnieuw bewust worden. En ik weet, zo makkelijk te verwoorden is dat niet. Maar ik merk dat tijdgenoten juist naar díe kracht op zoek zijn, daar vatbaar voor zijn. En wijzelf ook.” 

Eén van de kernbegrippen bij het jaarthema is de kerk als ‘lichaam van Christus’. “Dat de kerk ‘lichaam van Christus’ wordt genoemd, is iets groots. Zoals Jezus tijdens zijn leven lichamelijk aanwezig was hier op aarde, is Hij nu in de kerk op een nieuwe, andere manier lichamelijk aanwezig in deze wereld. God is in deze wereld actief en aanwezig, en de kerk is een concentratieplek daarvan. Of: hoopt erop, bidt erom, dat dat zo mag zijn. Het zoeken naar waar dat gebeurt hoort bij kerk-zijn. Daar leven we van. 

Ik vind ‘lichaam van Christus’ een prachtige term, want een lichaam is óók een soort krachtenveld. In een lichaam zit een geest die aanstuurt, er zijn sensoren die voelen, er zijn handen en voeten, ogen en oren, zo beweegt een lichaam. In die beweging worden wij opgenomen. Als je dat beeld toepast op de kerk als netwerk, zie je dat alle onderdelen elkaar kunnen versterken. Dorpskerken, stadsgemeenten, pioniersplekken, plekken van heiligheid in instellingen en initiatieven – we zijn aan elkaar gegeven om samen een beweging te zijn en zo van elkaar te leren.” 

“Ik vind ‘lichaam van Christus’ een prachtige term, want een lichaam is óók een soort krachtenveld.”

Je spreekt in het kader van het jaarthema ook van ‘geestelijk herbronnen'. Waarom is dat van belang? “Ik geloof dat er voor alle uitdagingen van onze tijd – angst, dorheid, drukte, dreigende machten – inzichten te vinden zijn in onze traditie. In de Bijbel, in de sacramenten, in stemmen van theologen, in de verbondenheid met andere christenen en vaak ook verrassenderwijs in de verbondenheid met allerlei tijdgenoten. Nieuwsgierigheid naar die traditie - en dus ook samen lezen en ons verdiepen, de bronnen ontsluiten - dat zou ons goed doen. De beweging van het geloof is al eeuwen gaande. Misschien is het daarvoor wel nodig om éérst met een heel aantal dingen te stoppen. Niet nog meer plannen maken, nog meer drukte creëren. Maar steeds opnieuw ruimte maken om onze bronnen aan te boren - stil te zijn, te lezen, te ontmoeten. Daar zit gein, troost en vreugde in. Een mooie zin die je van een ander hoort, kan een leven lang met je meegaan. Gezamenlijke verdieping maakt ons gewortelder, standvastiger. En daarmee ook weer ontvankelijker voor de mensen om ons heen, voor de tijd waarin we leven. Denk aan het beeld van een wilg, met zijn lange en buigzame takken. Wilgen zijn enorm diepgeworteld. Zo geldt voor ons ook: als je diepgeworteld bent, kun je heel beweeglijk in de tijd staan zonder je roots te verliezen. Maar om diep te kunnen wortelen, moet je wel steeds opnieuw tijd maken om te herbronnen.” 

“Als je diepgeworteld bent, kun je heel beweeglijk in de tijd staan zonder je roots te verliezen. Maar om diep te kunnen wortelen, moet je wel steeds opnieuw tijd maken om te herbronnen.”

Wat hoop je dat dit jaarthema in beweging zet? Waar zou je gemeenten toe willen aansporen of inspireren?  "Ik hoop dat we weer nieuwsgierig worden. Wat betekent het concreet om in onze eigen context ‘lichaam van Christus’ te zijn? Voor wie om ons heen is dat goed nieuws en waarom? Weten we wat er met die woorden wordt bedoeld? Waar verplichten ze ons toe? Wat geven ze ons? Wat is dat mysterieuze in onze kerk dat ons met God en met elkaar verbindt? En ook: kunnen wij het lichaam van Christus verzwakken, wanneer we het scheuren? En voelen we het voorrecht om onderdeel te zijn van een wereldwijd lichaam? Zullen we over die vragen eens een verdiepingsavond houden, een catechisatieserie, een preek? 

Dit thema maakt het geloofsbesef ruimer. Ik sprak een tijdje geleden een jonge vrouw die, zelf niet gelovig opgevoed, katholiek gedoopt zou worden. In protestantse en evangelische kringen wordt er bij de doop vaak een persoonlijke uitleg gegeven over je keuze. En dat is heel goed, dat geeft woorden aan wat er in je is gebeurd. Maar het viel mij op dat deze vrouw ook een andere taal gebruikte. Ze nodigde me uit voor haar doop met de woorden: ‘Kom je ook naar het moment dat ik word opgenomen in de kerk?’ Ik vond dat fascinerend.

“Er zijn zoveel krachtenvelden en invloedssferen in onze tijd, hoe goed is het om met elkaar te spreken over Christus’ invloed op ons.”

Het ging niet allereerst over haarzelf en haar individuele geloof, maar over de grote gemeenschap en traditie waar ze onderdeel van werd. Dat gaf haar ruimte, een mysterieus besef onderdeel te zijn van een veel grotere beweging die ook in haar voelbaar werd. Ze ervaarde dat als een voorrecht. Ik denk dat iets van dat gevoel, van dankbaarheid en fascinatie, onze kerk goed doet. Er zijn zoveel krachtenvelden en invloedssferen in onze tijd, hoe goed is het om met elkaar te spreken over Christus’ invloed op ons.” 

De materialen bij het jaarthema 2026-2027 volgen later dit jaar. Abonneer je op de wekelijkse nieuwsbrief om op de hoogte te blijven. 

 lees verder
 
Ruim 5 ton opgehaald voor mensen in armoede in Nederland

In honderden plaatsen gingen duizenden collectanten langs de deuren. Daarnaast werd ook online en via sociale media gecollecteerd. De collecte laat zien dat de betrokkenheid bij mensen in armoede in Nederland groot is.

Solidair met mensen in armoede

Met de opbrengst worden onder meer inleverpunten van lokale kerken voor de Voedselbank ondersteund en kunnen er meer locaties van SchuldHulpMaatje worden geopend. Ook krijgen lokale initiatieven steun, zodat kerken in hun eigen buurt van betekenis kunnen zijn voor kwetsbare mensen.

Op deze manier draagt Kerk in Actie zowel bij aan directe noodhulp als structurele ondersteuning voor de toekomst. “Als kerk kunnen we niet wegkijken. Ook in ons eigen land moeten we solidair zijn met mensen in armoede. Niet alleen met woorden, maar door met concrete daden naar hen om te zien”, aldus Pepijn Trapman, operationeel directeur van Kerk in Actie. 

Nieuwe collecteweek

In 2026 is de opbrengst van de huis-aan-huiscollecte opnieuw bestemd voor armoedebestrijding in Nederland. De collecteweek is van 16 t/m 21 november. Collectanten kunnen zich nu al aanmelden via kerkinactie.nl/huisaanhuiscollecte.  

 lees verder
 
Geef de cursus Vieren: een kennismaking met de christelijke feestdagen

Doelgroep

Vieren is bedoeld voor mensen die nieuwsgierig zijn naar het christelijke geloof. Het materiaal is in het bijzonder geschikt voor twintigers en dertigers, maar elke leeftijd kan ermee aan de slag. 

Materiaal op maat 

De cursus bestaat uit een handleiding voor de gespreksleider, papieren magazines, werkvormen en filmpjes. Gemeenten kunnen zelf uit dit materiaal kiezen. Op deze manier is de cursus aan te passen aan de lokale context. 

Diversiteit aan visies

In de filmpjes vertellen predikanten zoals Jeannet van Doorn (Gereformeerde Kerk Ermelo) en Pieter Both (Hervormde wijkgemeente de Regenboog Harderwijk) hoe zij de feesten ervaren. Zo komt het gesprek op gang. Daarbij is Vieren breed georiënteerd: regelmatig komt een diversiteit aan visies naar voren. Dit helpt de deelnemers om hun eigen positie te bepalen.

Cursus geven in de gemeente

Gemeenten kunnen zich aanmelden om de cursus te gaan geven. De website van Vieren, inclusief de filmpjes, geeft een goed beeld van de opbouw van de cursus: cursusvieren.nl. Gemeenten die zich aanmelden ontvangen gratis de magazines en uitnodigingen die bij de cursus horen.

Positieve reacties op pilot

Afgelopen seizoen is door zo'n dertig predikanten en kerkelijk werkers uit heel Nederland een pilot gedaan met de cursus. De waardering is hoog: een 8 gemiddeld. “De aansluiting bij een feestdag geeft meteen concrete beelden en herinneringen, dat maakt een gesprek minder abstract, dat is echt een plus.” 

Aanmelden als cursusleider voor een cursus Vieren in jouw gemeente

 lees verder