Volgens preses Trijnie Bouw heeft zowel de ambtelijke organisatie als de dienstenorganisatie te maken met een fase van evaluatie, bijsturing en herbezinning. Ze stelt dat daar een gemeenschappelijke bodem voor nodig is: “Die is er wel, maar niet stevig en samenhangend genoeg. Om die reden gaan we met een integraal beleid bezig, als synode en dienstenorganisatie.”

Arie van der Maas zal het project leiden om tot één integraal beleid te komen. Tijdens de vergadering van de generale synode lichtte hij toe dat de al bestaande bronnen voor visie en beleid als bouwstenen zullen dienen. Hierbij valt te denken aan de uitkomsten van het ‘Kerkbreed gesprek’, ‘Duurzaam Luthers’, ‘Lichter op padVerder lezenLichter op pad’, onderzoeken, afzonderlijke beleidsplannen van de classes en de visienota. Het integrale beleidsplan moet in relatie staan tot de onderzoeken waar de begeleidingscommissie opdracht toe geeft en het bijstellingsplan van de dienstenorganisatie.

Er zal uitgebreid ruimte komen voor de visie en inzichten van de scriba, maar ook synodeleden, medewerkers van de dienstenorganisatie, classes, classispredikanten en werkers in de kerk krijgen de mogelijkheid om mee te denken. Interne colleges, gremia en partnerorganisaties zullen om input gevraagd worden en er wordt gekeken op welke manier een ‘blik van buiten’ geborgd kan worden via bijvoorbeeld partnerkerken of de Raad van Kerken.

De bedoeling is dat er tijdens de synodevergadering van april dit jaar meer duidelijkheid komt over het plan van aanpak.

In eerste instantie was in 2024 besloten dat deze beroepsgroep binnen de Protestantse Kerk een kerkrechtelijke rechtspositie zou krijgen, maar omdat na uitgebreide externe en interne advisering duidelijk werd dat het eerdere besluit niet goed aansluit bij de praktijk, kwam dit onderwerp opnieuw op de agenda van de synode. 

Wat betekent dit nu concreet? 

Met de keuze voor een civielrechtelijke verankering worden kerkelijk werkers stevig ingebed in de organisatie van de kerk, zonder dat zij daarbij onder het formele kerkelijk arbeidsrecht vallen. Binnen het civielrechtelijk kader wordt wel ruimte gezocht om de positie van kerkelijk werkers te versterken, bijvoorbeeld in arbeidsvoorwaarden en ontwikkelmogelijkheden.  Aanvullend aan dit besluit heeft de synode ook verdere duidelijkheid gegeven over bevoegdheden en de ambtelijke positie van de kerkelijk werkers na inwerkingtreding van de nieuwe regelingen. Een onderdeel daarvan is dat er voor de kerkelijk werkers nieuwe stijl wordt gewerkt aan een zogenoemd leerconsent: een andere vorm van een preekconsent die geregeld wordt via de opleidingen (in plaats van de classes en commissie preekconsenten).  

De preekconsenten van de huidige kerkelijk werkers blijven, onder bepaalde voorwaarden, van kracht en zullen landelijke geldig worden. Verder behouden kerkelijk werkers die nu zijn bevestigd als ouderling of diaken dit ambt, zolang hun aanstelling bij een gemeente duurt. Later wordt er meer bekend over de definitieve ambtelijke positie van de kerkelijk werker.  

Eerste groep pastores 

Er is in kaart gebracht welke groep kerkelijk werkers logischerwijs als eerste in aanmerking komt voor toelating tot het ambt van predikant-pastor. Dat gaat om kerkelijk werkers en pioniers die reeds langs kerkelijke weg bevoegd zijn het Woord te bedienen (oftewel: preekconsentVerder lezenPreekconsent hebben) én die voor hun huidige werksituatie van het breed moderamen van een classis de zogenoemde predikantsbevoegdheden hebben ontvangen. De bedoeling is dat hiermee voorkomen wordt dat een groep van circa 95 personen opnieuw het hele traject moet doorlopen. 

Erkenning én verlies 

De synode erkent tegelijk dat deze koerswijziging ook iets kost. Waar eerder werd gedacht vanuit een eenheid tussen drie profielen (predikant, predikant-pastor en kerkelijk werker nieuwe stijlVerder lezenFunctieprofielen predikant, pastor en kerkelijk werker gepresenteerd), moet nu toch een andere route qua rechtspositie gekozen worden. Dat kan als verlies voelen voor kerkelijk werkers. De reden dat de synode hier toch voor kiest, is omdat externe risico’s voor zowel werkers als kerk en gemeenten te groot zijn. 

In de kerkordeVerder lezenKerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland staat dat voorstellen tot wijzigingen in de ordinanties eerst worden behandeld in eerste lezing. Daarna moeten ze worden voorgelegd aan de kerkenraden via de classicale vergaderingen en de Evangelisch-Lutherse Synode om consideratie te geven. Pas daarna volgt een tweede lezing in de synode waarbij de wijziging definitief kan worden aangenomen.  

Tot nu toe mocht de synode van die tweede stap — het doorlopen van consideratie — alleen afzien als iedereen in de synode het daar unaniem mee eens was. Dat betekende bijvoorbeeld dat één tegenstem al genoeg was om toch naar consideratie en tweede lezing te moeten.  

Met het nieuwe besluit verandert dit: de synode kan voortaan besluiten om zonder consideratie naar tweede lezing te gaan als er niet meer dan drie synodeleden tegen zijn. Met andere woorden: er mogen maximaal drie tegenstemmen zijn bij de vraag om af te zien van consideratie.  

De begeleidingscommissieVerder lezenOnderzoek naar werksfeer bij dienstenorganisatie Protestantse Kerk  heeft verslag gedaan van haar inzet om een zorgvuldig en transparant proces te borgen rondom het werkcultuuronderzoek. Kort geleden heeft de commissie het onderzoeksbureau Andersson Elffers Felix (AEF) uit Utrecht geselecteerdVerder lezenBegeleidingscommissie kiest onderzoeksbureau voor werkcultuuronderzoek dienstenorganisatie vanwege de opgebouwde expertise in cultuur- en veiligheidsonderzoek. Het bureau voert een onderzoek uit naar de werkcultuur en sociale veiligheid binnen de dienstenorganisatie over de periode 2018 – 2025, waarbij ervaringen van (oud-)medewerkers, leidinggevenden, directie en synodale organen worden meegenomen.  

De commissie herhaalde de oproep aan oud-medewerkers van de dienstenorganisatieVerder lezenOproep voor oud-medewerkers dienstenorganisatie 2018-2023 uit de periode 2018 – 2023 om bij te dragen aan het onderzoek. Met deze oproep is de commissie erop gericht een zo breed mogelijk beeld te krijgen van ervaringen binnen verschillende lagen van de organisatie, zodat het onderzoek een gedegen en representatief resultaat kan opleveren.  

De verwachting is dat de onderzoeksresultaten in april 2026 gedeeld zullen worden met de opdrachtgever, zodat de synode daarop kan terugkoppelen en waar nodig vervolgacties bespreken.  

In de Veertigdagentijd gaat een nieuw project van start: de periodeliturgie. Voor elke periode van het liturgische jaar is er een eenvoudige liturgische lijn beschikbaar die als basis kan dienen voor erediensten.

Praktisch hulpmiddel voor gemeenten

De periodeliturgie is vooral bedoeld voor liturgiecommissies in gemeenten met veel wisselende voorgangers. Door vaste elementen per seizoen te gebruiken, ontstaat er meer continuïteit tussen de verschillende zondagen. Ook kan de periodeliturgie dienen als uitgangspunt wanneer gemeenteleden zelf een eredienst voorbereiden, bijvoorbeeld in combinatie met het Leesrooster+.

Herkenbare liturgie

Naast het leesrooster als rode draad door het kerkelijk jaar, krijgt nu ook de liturgische vorm meer samenhang. Elke periode wordt gekenmerkt door terugkerende elementen zoals een drempelgebed of een acclamatie na de evangelielezing. Zo krijgt elke tijd van het jaar een eigen, herkenbare identiteit voor kerkgangers.

Na de Veertigdagentijd volgen nieuwe periodeliturgieën voor de Paastijd, de zomertijd en alle andere perioden van het kerkelijk jaar.

Onderdeel van Dienstboek Online

De periodeliturgieën zijn te vinden in Dienstboek Online, het digitale liturgische handboek van de Protestantse Kerk in Nederland. Hier staan ze naast andere liturgische middelen zoals orden van dienst, gebeden en orden voor bijzondere gelegenheden.

Ruimte voor eigen invulling

De periodeliturgie is bewust eenvoudig vormgegeven en bedoeld als handreiking. Het materiaal is te combineren met andere bronnen, zoals een projectlied voor de veertigdagentijd. Het is ook mogelijk om losse elementen uit de periodeliturgie te gebruiken die bij de gemeente passen.

De komende jaren wordt gewerkt aan een volledige basis voor alle drie de liturgische jaren (A, B en C), zodat steeds meer liturgisch materiaal beschikbaar komt.

Geef nu

“Wil je ons helpen generatoren te kopen?” Die dringende vraag kreeg Kerk in Actie deze week van UEP, een van de partnerorganisaties in Oekraïne. UEP runt opvangplekken in verschillende steden, waar ouders en kinderen terechtkunnen voor een warme maaltijd, psychologische ondersteuning of simpelweg een veilige plek om even op adem te komen. Maar door aanhoudende stroomuitval dreigen deze plekken nu hun deuren te moeten sluiten. 

Veilige plekken staan onder druk 

“Door voortdurende aanvallen op de energievoorziening in Oekraïne valt de elektriciteit steeds vaker uit”, zegt Daan Verbaan, relatiebeheerder van Kerk in Actie voor Oekraïne. “Verwarming werkt niet meer, keukens kunnen geen maaltijden bereiden en begeleiding komt stil te liggen.” Juist nu de winter op zijn zwaarst is, staan de veilige en warme plekken van UEP onder grote druk. Generatoren zijn hard nodig om de opvangplekken draaiende te houden. Daarmee blijft er warmte, licht en de mogelijkheid om te koken.  

Hulp om verder te leven 

Ook Olena Mychailovna komt met haar kinderen bij zo’n opvangplek. Vanwege het oorlogsgeweld moest ze al meerdere keren op de vlucht. “In de opvang komen mijn kinderen tot rust”, vertelt ze. “Ze praten met andere kinderen, doen activiteiten, zingen, dansen en lachen. Ze voelen zich hier veiliger.” De oorlog heeft hun leven ingrijpend veranderd. “We zijn ons huis, onze zekerheid en onze toekomstplannen kwijt”, zegt Olena. “Maar dankzij de psychologische ondersteuning in deze opvangplek leren we omgaan met wat ons is overkomen. Het helpt ons om verder te leven, stap voor stap.” 

Help mee 

Generatoren helpen om deze opvangplekken draaiende te houden. Maar ook maaltijden en begeleiding blijven nodig om ouders en kinderen op te kunnen vangen. Help mee zodat UEP kan blijven draaien, en ouders en kinderen kunnen blijven komen. Ze hebben al zoveel verloren, dit mag hun niet ook nog worden afgenomen. Wellicht kun je als diaconie een extra collecte organiseren of delen van je reserves. Je kunt jouw gift voor het noodhulpprogramma van Kerk in Actie overmaken via rekeningnummer NL89 ABNA 0457 457 457 o.v.v. 'Opvangplekken Oekraïne', of doneer online via de onderstaande button.

Geef nu

Voor diaconieën: er zijn een collecteafkondiging en kerkbladbericht en een collectesheet beschikbaar om te collecteren voor Oekraïne in je gemeente.

Waarom een kijkavond organiseren?

Op Witte Donderdag 2 april vindt de 16e editie van het KRO-NCRV-programma The Passion plaats in Dwingeloo. The Passion brengt het paasverhaal op een vernieuwende, muzikale manier onder de aandacht van veel mensen die niet (meer) in een kerk komen. Door samen een kijkavond te organiseren, geef je mensen de kans om door te praten over het paasevangelie. Ook versterkt het samen kijken de beleving.

Materialen kijkavond The Passion

In de ideeënbank is een stappenplan voor het organiseren van de kijkavond te vinden. In dit stappenplan zijn ook diverse gespreksvragen te vinden. Zowel voor tijdens deze avond als een eventuele nabespreking. Daarnaast zijn er diverse downloads beschikbaar die het organiseren van zo'n kijkavond ondersteunen. Het gaat om een poster en uitnodigingskaarten om mensen voor deze kijkavond uit te nodigen, een placemat voor een eventuele maaltijd vooraf en een concept-persbericht om aandacht te vragen voor de kijkavond in de lokale media.Bekijk het stappenplan kijkavond The Passion Vraag direct de downloads aan

Landelijk bestuur

De leiding van de Protestantse Kerk ligt in handen van 62 ambtsdragers. Samen vormen zij de generale synode, in gewoon Nederlands ‘het landelijk bestuur’. Zij komen minimaal twee keer per jaar bij elkaar. Hun opdracht is leidinggeven aan het leven en werken van de kerk in haar geheel.

Voor de hele kerk

Pijl naar beneden Verder lezenWat zijn de taken van een synodelid? Synodeleden zijn allen ambtsdragers die gekozen zijn door een plaatselijke gemeente. Deze plaatselijke wijsheid en ervaring worden in de synode gebundeld en vruchtbaar gemaakt voor het welzijn van de hele kerk. Daarom wordt de synode ook wel ‘de kerkenraad van de hele kerk’ genoemd. Volgens de kerkorde bestaat de kerk uit alle gemeenten. Hun stem wordt dus ook via haar ambtsdragers in de synode gehoord en benut.

Inspiratie

Op vrijdag 13 februari a.s. is de volgende generale synode. Preses Trijnie Bouw hoopt dat het een vergadering wordt die tot eer is van God, tot opbouw van de gemeente en een teken van hoop voor wie naar hoop verlangen. 

Onderstaande gebedssuggestie kunnen gemeenten gebruiken om voorbede te doen voor de generale synode:

Goede God, 

Wij danken U dat U naar ons ben toegekomen, dat U met ons de reis van het leven bent aangegaan, van het allereerste begin tot in de eeuwigheid. 

Wij danken U dat wij als kerk in Uw Naam, als pelgrims onderweg naar Uw Koninkrijk, ons leven mogen leiden in verbondenheid met U, elkaar en deze wereld.  

Wij bidden voor wie in onze kerk geroepen zijn om ruimte te scheppen en richting te geven op welke wijze en op welke plaats dan ook.  

Vandaag bidden wij in het bijzonder voor wie geroepen zijn om als generale synode bijeen te komen. Geroepen om halt te houden, stil te worden, te luisteren en te spreken, en dat te doen wat  namens en voor het geheel van onze kerk nodig is.  

U weet van de zegeningen en uitdagingen, van de vreugden en van de zorgen, in onze kerk, in onze samenleving, in onze wereld. Laat het een vergadering zijn die tot eer is van U,  tot opbouw van de gemeente, en een teken van hoop voor wie naar hoop verlangen. 

Laat Uw Geest daar aanwezig zijn als voorganger en reisgenoot  met moed en zorgvuldigheid wijsheid en lichtheid  

in de Naam van Jezus Uw Zoon en onze Heer 

Amen 

  Agenda generale synode 13 februari 2026

Hanna Ploeg is toezichthouder binnen het sociaal domein en de gezondheidszorg. Zij is belijdend lid van de Protestantse Kerk in Nederland en betrokken bij de Domkerkgemeente in Utrecht. 

In haar rol als bestuurslid wil Ploeg graag bijdragen aan “een goede besturing en samenwerking met het oog op het hoger doel van de kerk als lichaam van Christus en de dienstverlening aan gemeenten.” 

Met de komst van Ploeg bestaat het bestuur nu uit drie leden. Naast scriba Kees van Ekris, besloot het moderamen eerder preses Trijnie Bouw te benoemen tot tijdelijk voorzitter van het bestuur. Het tijdelijke bestuur buigt zich alleen over noodzakelijke lopende zaken. 

Moderamen en bestuur wachten met het aanvullen van het bestuur tot zes leden (het kerkordelijk vereiste aantal) tot de uitkomsten van het onderzoek naar de governance. Dit is het tweede onderzoek (naast het onderzoek naar de werksfeer en veiligheid) waartoe de kleine synode opdracht heeft gegeven. Dit onderzoek richt zich op de wijze waarop de directie en het bestuur van de dienstenorganisatie, de synode en het moderamen het beste kunnen samenwerken. 

Op 26 september 2025 heeft de kleine synode besloten om een onderzoek in te stellen naar de werkcultuur binnen de dienstenorganisatie. Dit onderzoek beslaat de periode 2018 tot en met september 2025.

Om het onderzoek te begeleiden heeft de kleine synode een begeleidingscommissie ingesteld, bestaande uit vijf van haar leden. Voor het onderzoek wil de begeleidingscommissie graag in contact komen met mensen die in de jaren 2018 tot 2023 voor de dienstenorganisatie hebben gewerkt en die een relevante bijdrage kunnen leveren aan het onderzoek.

Oproep